{"id":6208,"date":"2024-08-26T15:30:00","date_gmt":"2024-08-26T13:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/odszkodowani.pl\/?p=6208"},"modified":"2026-01-16T09:31:03","modified_gmt":"2026-01-16T08:31:03","slug":"wynik-wyborow-w-usa-dotyczy-nas-wszystkich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/2024\/08\/26\/wynik-wyborow-w-usa-dotyczy-nas-wszystkich\/","title":{"rendered":"Wynik wybor\u00f3w w USA dotyczy nas wszystkich."},"content":{"rendered":"\n

Kamala Harris i Donald Trump maj\u0105 inne podej\u015bcie do \u015bwiata <\/h1>\n\n\n\n

pisze Jan Parys w Rzeczypospolitej<\/h1>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wybory w USA nie s\u0105 tylko rywalizacj\u0105 os\u00f3b i program\u00f3w dotycz\u0105cych wewn\u0119trznych spraw Ameryki. Harris i Trump to przede wszystkim inne podej\u015bcie do polityki mi\u0119dzynarodowej, do tego, jak i z kim USA maj\u0105 kszta\u0142towa\u0107 \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n

Najcz\u0119\u015bciej patrzy si\u0119 na wybory w USA jak na zderzenie dwojga  kandydat\u00f3w z r\u00f3\u017cnych partii, kt\u00f3rzy chc\u0105 rz\u0105dzi\u0107 Ameryk\u0105. Tymczasem dla nas, \u017cyj\u0105cych w Europie, wa\u017cniejsza jest refleksja o tym, co to oznacza dla reszty \u015bwiata? W tym wzgl\u0119dzie komentatorzy przypisuj\u0105 cz\u0119sto Donaldowi Trumpowi pogl\u0105dy krytyczne wobec Europy, a Kamali Harris opinie proeuropejskie. Moim zdaniem nie jest to ca\u0142a prawda. Prawdziwe r\u00f3\u017cnice w pogl\u0105dach na \u015bwiat mi\u0119dzy kandydatem z Partii Republika\u0144skiej i Demokratycznej wynikaj\u0105 z czego\u015b innego. Od wielu lat bowiem politycy tych ugrupowa\u0144 maj\u0105 zupe\u0142nie inn\u0105 wizje \u0142adu mi\u0119dzynarodowego.  <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Partia Demokratyczna ma wobec \u015bwiata misje<\/h2>\n\n\n\n

Politycy zwi\u0105zani z Parti\u0105 Demokratyczn\u0105 maj\u0105 do \u015bwiata podej\u015bcie monistyczne i misyjne. Uwa\u017caj\u0105 oni, \u017ce \u015bwiat jest jednolity, a poszczeg\u00f3lne pa\u0144stwa r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jedynie stopniem zaawansowania na jednej powszechnej drodze rozwoju. USA jako kraj najbardziej zaawansowany w rozwoju wyznaczaj\u0105 kierunek i standardy post\u0119pu dla innych pa\u0144stw. Ludzie s\u0105 r\u00f3wni i kraje s\u0105 r\u00f3wne. Ale r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie stopniem rozwoju okre\u015blonym przez wz\u00f3r  pochodzenia ameryka\u0144skiego czy zachodniego. \u015awiat ma si\u0119 rozwija\u0107 wg jednego ameryka\u0144skiego wzorca i najlepiej by by\u0142 on kierowany przez mi\u0119dzynarodowe instytucje takie jak ONZ, Grupa G7, Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci, Bank \u015awiatowy, Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy itp.<\/p>\n\n\n\n

Ponadnarodowe instytucje w oparciu o standardy opracowane przez zachodnich polityk\u00f3w maj\u0105 regulowa\u0107 ca\u0142\u0105 sytuacj\u0119 na \u015bwiecie, a nie tylko relacje mi\u0119dzy krajami. Jest to wizja \u015bwiata, kt\u00f3r\u0105 w uproszczeniu mo\u017cna przypisa\u0107 administracji prezydenta Roosevelta. Wed\u0142ug demokrat\u00f3w najlepszymi sojusznikami USA mog\u0105 by\u0107 pa\u0144stwa, kt\u00f3re najbardziej przestrzegaj\u0105 regu\u0142 demokracji liberalnej. USA maj\u0105 prawo ocenia\u0107 ca\u0142y \u015bwiat pod k\u0105tem demokratycznego zaawansowania. Upowszechnienie demokracji na \u015bwiecie jest dla demokrat\u00f3w spraw\u0105 numer jeden, nierzadko wa\u017cniejsz\u0105 ni\u017c np. zabezpieczenie mi\u0119dzynarodowych interes\u00f3w USA. Podej\u015bcie demokrat\u00f3w mo\u017cna nazwa\u0107 nie tylko misyjnym, ale przede wszystkim uniwersalistycznym. Braterstwo wszystkich ludzi mo\u017ce z\u0142ama\u0107 raz na zawsze nacjonalizm i wojna. USA poprzez upowszechnienie swoich wzor\u00f3w my\u015blenia i rozwoju zapewni\u0105 wszystkim ludziom pok\u00f3j, prawa cz\u0142owieka i dobrobyt. Prawo do wolno\u015bci ma przys\u0142ugiwa\u0107 wszelkim najr\u00f3\u017cniejszym mniejszo\u015bciom, kt\u00f3re by\u0142y przez wieki uciskane w ramach pa\u0144stw narodowych. <\/p>\n\n\n\n

Republikanie stawiaj\u0105 na wielobiegunowo\u015b\u0107 \u015bwiata<\/h2>\n\n\n\n

Zwolennicy Partii Republika\u0144skiej s\u0105 innego zdania. R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od demokrat\u00f3w w polityce zagranicznej wobec poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw i region\u00f3w \u015bwiata. Wynika to z tego, \u017ce s\u0105 zwolennikami umocnienia si\u0142y poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw, kt\u00f3re maj\u0105 si\u0119 rozwija\u0107 wed\u0142ug w\u0142asnych plan\u00f3w. Wszelkie d\u0105\u017cenia uniwersalistyczne, takie jak budowa globalnej gospodarki czy upowszechnienie liberalizmu politycznego, traktuj\u0105 jako przejaw imperializmu. Wol\u0105 si\u0119 odwo\u0142ywa\u0107 do dziedzictwa prezydenta Wilsona ni\u017c do spu\u015bcizny Roosevelta. S\u0105 przeciwni narzucaniu innym wzorc\u00f3w rozwoju stworzonych w USA czy przez instytucje ponadnarodowe, kt\u00f3re nie maj\u0105 do tego mandatu wyborc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowa r\u00f3\u017cnica w pogl\u0105dach na polityk\u0119 zagraniczn\u0105 mi\u0119dzy nimi wynika z innego spojrzenia na natur\u0119 \u015bwiata. Republikanie k\u0142ad\u0105 nacisk na zr\u00f3\u017cnicowanie \u015bwiata, tj. akceptuj\u0105 to, \u017ce sk\u0142ada si\u0119 on z r\u00f3\u017cnych cywilizacji. S\u0105 oczywi\u015bcie za tym, by regulowa\u0107 relacje mi\u0119dzynarodowe, tzn. stosunki mi\u0119dzy pa\u0144stwami. Uwa\u017caj\u0105 jednak, \u017ce \u017caden kraj ani \u017cadna organizacja mi\u0119dzynarodowa nie mo\u017ce ingerowa\u0107 w polityk\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw. Wybieraj\u0105 sojusznik\u00f3w na podstawie interes\u00f3w  geopolitycznych zbie\u017cnych z interesami Stan\u00f3w Zjednoczonych. Nie zamierzaj\u0105 przebudowywa\u0107 \u015bwiata ani narzuca\u0107 mu ameryka\u0144skich standard\u00f3w. Prowadz\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105 przede wszystkim tak, by ameryka\u0144skie interesy na \u015bwiecie by\u0142y zabezpieczone. Nie oznacza to upowszechniana wsz\u0119dzie ameryka\u0144skich wp\u0142yw\u00f3w. Cz\u0119sto mamy do czynienia z polityk\u0105 ameryka\u0144skiej obecno\u015bci w r\u00f3\u017cnych regionach \u015bwiata po to, aby zablokowa\u0107 w poszczeg\u00f3lnych regionach dominacje pa\u0144stw wrogich USA. Kiedy\u015b podstaw\u0105  republika\u0144skiego spojrzenia na \u015bwiat by\u0142a ksi\u0105\u017cka Huntingtona\u201eZderzenie cywilizacji\u201d. Dzi\u015b jest bardziej aktualna wyk\u0142adnia ich wizji \u015bwiata w postaci ksi\u0105\u017cki izraelskiego uczonego Yorama Hazony opublikowanej w Polsce pt. \u201ePochwala pa\u0144stwa narodowego\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Kres globalizmu i liberalizmu \u2013 przynajmniej w gospodarce<\/h2>\n\n\n\n

Prze\u0142om XX i XXI wieku mo\u017cna nazwa\u0107 okresem tryumfu globalizmu. Konsensus Waszyngto\u0144ski upowszechni\u0142 pewne uniwersalne zasady ekonomii, kt\u00f3re mia\u0142y zapewnia\u0107 udzia\u0142 w rozwoju gospodarczym wszystkim aktorom \u017cycia mi\u0119dzynarodowego. Kryzysy finansowe z 2008 roku oraz pandemia Covid-19 podwa\u017cy\u0142y przekonanie o skuteczno\u015bci polityki opartej na konsensusie waszyngto\u0144skim. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce paradygmat liberalny nie zabezpiecza stabilizacji gospodarczej w czasie kryzysu. Co wi\u0119cej, wysz\u0142o na jaw, \u017ce podczas pandemii poszczeg\u00f3lne pa\u0144stwa, kt\u00f3re g\u0142osi\u0142y liberalizm gospodarczy w trosce o w\u0142asne bezpiecze\u0144stwo, odrzuca\u0142y zasady gospodarki liberalnej. Sta\u0142o si\u0119 bowiem jasne, \u017ce globalny rynek dzia\u0142a poza jak\u0105kolwiek kontrol\u0105. Pandemia koronawirusa umocni\u0142a u wielu przekonanie, \u017ce rola pa\u0144stwa w gospodarce jest konieczna, bo sam rynek nie zapewnia bezpiecze\u0144stwa gospodarczego poszczeg\u00f3lnym spo\u0142ecze\u0144stwom. <\/p>\n\n\n\n

Na polu gospodarczym globalizm i liberalizm okaza\u0142y si\u0119 wi\u0119c koncepcjami niewystarczaj\u0105cymi. Wr\u00f3ci\u0142o przekonanie, \u017ce bezpiecze\u0144stwo obrotu gospodarczego lepiej zabezpieczaj\u0105 poszczeg\u00f3lne pa\u0144stwa oraz regionalne wi\u0119zi ekonomiczne ni\u017c rynek globalny. Te wydarzenia w sferze gospodarki maj\u0105 oczywi\u015bcie wp\u0142yw na polityczn\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata. W ten spos\u00f3b dosz\u0142o bowiem do wzmocnienia argument\u00f3w tych polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy postrzegaj\u0105 stosunki mi\u0119dzynarodowe jako zbi\u00f3r r\u00f3\u017cnych cywilizacji i region\u00f3w o odr\u0119bnych interesach. Jednym s\u0142owem, zamiast narzuca\u0107 wszystkim pa\u0144stwom jeden model rozwoju, trzeba negocjowa\u0107 wzajemne kszta\u0142towanie si\u0119 tych odr\u0119bnych interes\u00f3w. Zatem republikanie zyskali nowe argumenty, by upowszechnia\u0107 swoj\u0105 wizj\u0119 wielobiegunowej rzeczywisto\u015bci. Ich zdaniem taki \u015bwiat b\u0119dzie bardziej demokratyczny ni\u017c ten, kt\u00f3ry chc\u0105 budowa\u0107 globali\u015bci. Negocjacje wielostronne s\u0105 lepsze ni\u017c poddawanie pa\u0144stw w\u0142adzy organ\u00f3w ponadnarodowych.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adimir Putin r\u00f3wnie\u017c stawia na wielobiegunowy \u015bwiat<\/h2>\n\n\n\n

\u015awiat wielobiegunowy jest programem, jaki po raz kolejny przestawi\u0142 W\u0142adimir Putin podczas spotkania Klubu Wa\u0142dajskiego, 5 pa\u017adziernika 2023 roku. Obok wielu propagandowych stwierdze\u0144 podkre\u015bla\u0142 w swym przem\u00f3wieniu, \u017ce narzucanie w\u0142asnego zdania innym pa\u0144stwom prowadzi do konfrontacji militarnej i ideologicznej. Oczywi\u015bcie krytykowa\u0142 USA i ca\u0142y ob\u00f3z pa\u0144stw zachodnich jako pa\u0144stwa, kt\u00f3re bezprawnie d\u0105\u017c\u0105 do pozycjihegemona. Nie ukrywa\u0142, \u017ce wojna w Ukrainie jest narz\u0119dziem, bypodwa\u017cy\u0107 obecn\u0105 pozycj\u0119 globaln\u0105 USA, kt\u00f3re nie licz\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b wystarczaj\u0105cy z interesami Rosji. Zatem podczas tej wojny idzie o nowe zasady, na kt\u00f3rych ma si\u0119 opiera\u0107 porz\u0105dek na \u015bwiecie. Oskar\u017ca\u0142 Zach\u00f3d o dzia\u0142ania w oparciu o mentalno\u015b\u0107 kolonialn\u0105. Krytykowa\u0142 \u201ebezduszny zachodni uniwersalizm\u201d i d\u0105\u017cenia do budowy jednego systemu globalnego. Obiecywa\u0142 za to, \u017ce Rosja chce ochrania\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 polityczn\u0105 i gospodarcz\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kamala Harris i Donald Trump maj\u0105 inne podej\u015bcie do \u015bwiata pisze Jan Parys w Rzeczypospolitej Wybory w USA nie s\u0105 tylko rywalizacj\u0105 os\u00f3b i program\u00f3w dotycz\u0105cych wewn\u0119trznych spraw Ameryki. Harris i Trump to przede wszystkim inne podej\u015bcie do polityki mi\u0119dzynarodowej, do tego, jak i z kim USA maj\u0105 kszta\u0142towa\u0107 \u015bwiat. Najcz\u0119\u015bciej patrzy si\u0119 na wybory […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[65],"tags":[172,94,469,150,470],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6208"}],"collection":[{"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6208"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7997,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6208\/revisions\/7997"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}