Podobnie jak \u201edemokracja\u201d jest u nas jeszcze poj\u0119ciem pustym lub skompromitowanym, patrz: \u201edemokracja socjalistyczna\u201d, tak\u00a0 i \u201ekonserwatyzm\u201d wy\u0142ania si\u0119 dopiero z mg\u0142awicy \u00a0kontrowersji i nieporozumie\u0144. Od kilku lat, kiedy \u00a0zacz\u0119\u0142a si\u0119 polaryzowa\u0107 nasza scena medialna, a zw\u0142aszcza gdy grupa konserwatyst\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 w SDP, \u00a0zaczyna si\u0119 u nas m\u00f3wi\u0107 o wra\u017cliwo\u015bci konserwatywnej i\u00a0 zadawa\u0107 pytania, na kt\u00f3re Zach\u00f3d dawno ju\u017c sobie odpowiedzia\u0142.\u00a0 Co to jest konserwatyzm, jaki pakiet warto\u015bci do debaty publicznej wnosi, czy dziennikarz konserwatywny, kt\u00f3ry chce pozosta\u0107 \u00a0niezale\u017cny ma prawo g\u0142osi\u0107 swoje pogl\u0105dy, a nawet czy dla konserwatyst\u00f3w jest miejsce w debacie publicznej na tych samych co postkomuni\u015bci i libera\u0142owie prawach? Na pocz\u0105tek trzeba powiedzie\u0107, \u017ce dawna sytuacja\u00a0 nie by\u0142a ani zdrowa ani normalna. Konsekwencja zasz\u0142o\u015bci historycznych – przerwania obiegu informacji i idei mi\u0119dzy Zachodem i Wschodem – kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 si\u0119 w 1945 roku, i w istocie trwa do dzi\u015b. Czyli najpierw 45 lat\u00a0 komunistycznego monopolu z zerow\u0105 szans\u0105 na manifestacj\u0119 innych przekona\u0144, a potem wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 praw liberalnej lewicy z kr\u0119g\u00f3w\u00a0 Gazety Wyborczej. I dopiero teraz, 22 lata po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci polska scena medialna zaczyna si\u0119 normalizowa\u0107. Troch\u0119 medi\u00f3w konserwatywnych \u00a0ju\u017c mamy, konserwaty\u015bci w debacie medialnej ju\u017c si\u0119 pojawili, teraz trwa etap ich legitymizacji oraz za\u017carta walka, by do tej legitymizacji nie dopu\u015bci\u0107. Wystarczy przypomnie\u0107 sobie Walny Zjazd SDP \u00a0i towarzysz\u0105ce\u00a0 temu \u00a0kontrowersje.<\/p>\n
Paradoksalne, \u017ce konserwatyzm \u2013 tak bliski\u00a0 my\u015bleniu Polaka – od pocz\u0105tku nie mia\u0142 u nas wielkich szans. Pierwszy rozbi\u00f3r Polski nast\u0105pi\u0142 \u00a0przecie\u017c w\u00a0 1772 roku i do\u00a0 1918, roku odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci Polska nie uczestniczy\u0142a w europejskim obiegu intelektualnym, filozoficznych, ani politycznym. A Polacy byli tak poch\u0142oni\u0119ci walkami o odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci pa\u0144stwa, obron\u0105 j\u0119zyka, religii, wreszcie\u00a0 fizycznym przetrwaniem narodu, \u017ce \u00a0uczestnictwo w europejskim obiegu idei,\u00a0 to by\u0142 luksus, na kt\u00f3ry nie mogli sobie pozwoli\u0107. A przecie\u017c w\u0142a\u015bnie wtedy, na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku, to wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o! Najkr\u00f3tsza encyklopedyczna definicja konserwatyzmu brzmi: to \u201eorientacja, kt\u00f3ra bazuje na has\u0142ach obrony porz\u0105dku spo\u0142eczno-gospodarczego oraz zachowaniu i umocnieniu tradycyjnych warto\u015bci jak nar\u00f3d, religia, rodzina, pa\u0144stwo\u201d,\u00a0 z akcentem na autorytet, hierarchi\u0119 i kontynuacj\u0119. A wi\u0119c konserwatyzm, to system filozoficzny, a nast\u0119pnie baza programowa partii konserwatywnych, proponuj\u0105ca inne ni\u017c liberalne spojrzenie na\u00a0 pa\u0144stwo, spo\u0142ecze\u0144stwo, prawo,\u00a0 religi\u0119, jednostk\u0119 ludzk\u0105 i jej udzia\u0142 w \u017cyciu zbiorowo\u015bci. Inny \u00a0stosunek do rzeczywisto\u015bci,\u00a0 realizm w przeciwie\u0144stwie do sk\u0142onno\u015bci do utopii, szacunek dla fakt\u00f3w, zamiast naginania ich do swoich teorii, rzetelny stosunek do prawdy bez jej relatywizacji, prawa z poszanowaniem skutk\u00f3w czyn\u00f3w i dzia\u0142a\u0144,\u00a0 i przejmowanie na siebie odpowiedzialno\u015bci za w\u0142asne \u017cycie. To tak w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie.<\/p>\n
Narodzi\u0142 si\u0119 na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku, jako pr\u00f3ba wyhamowania\u00a0 racjonalistycznej my\u015bli o\u015bwieceniowej oraz reakcja na krwawe wydarzenia rewolucji francuskiej. Po raz pierwszy terminu tego u\u017cy\u0142, jak si\u0119 powszechnie twierdzi, w 1820 roku francuski pisarz i wydawca pisma \u00a0\u201eKonserwatysta\u201d, \u00a0Francois Rene de Chateaubriand. Jednak jako zorganizowany system filozoficzno-ideologiczny konserwatyzm zosta\u0142 sformu\u0142owany, a jak\u017ce, w Wielkiej Brytanii. To przecie\u017c\u00a0 tutaj, nad Tamiz\u0105, Edmund Burke, filozof i publicysta, nazwany ojcem chrzestnym konserwatyzmu ewolucyjnego, w swoim dziele \u201eRozwa\u017cania o Rewolucji we Francji\u201d sformu\u0142owa\u0142 \u00a0jego podstawy: \u201dRewolucja \u2013 pisa\u0142 m.in. – to niedozwolone zerwanie ci\u0105g\u0142o\u015bci historycznej. Nar\u00f3d jest dzie\u0142em wielu generacji i \u017cadna z nich nie ma prawa podejmowa\u0107 decyzji w imieniu pozosta\u0142ych\u201d. Konserwatyzm do dzi\u015b\u00a0 drog\u0119\u00a0 rozwoju pa\u0144stwa, spo\u0142ecze\u0144stwa upatruje w zmianach stopniowych, w ewolucji. Ciekawe, \u017ce ju\u017c wtedy, kiedy twierdzi\u0142, \u017ce francuskie wizje polityczne s\u0105 \u201ezbyt abstrakcyjne, wykalkulowane i pe\u0142ne pogardy dla cz\u0142owieka, i dlatego s\u0105 skazane na niepowodzenie\u201d, Burke zarysowa\u0142 podstawow\u0105 dychotomi\u0119 \u00a0mi\u0119dzy dzisiejszym konserwatyzmem a liberalizmem. Czy nie podobne \u00a0argumenty podnosz\u0105 dzi\u015b \u00a0polscy konserwaty\u015bci, zarzucaj\u0105c \u015brodowisku\u00a0 Gazety Wyborczej kult elit, oczywi\u015bcie liberalno-lewicowych,\u00a0pogard\u0119 dla spo\u0142ecze\u0144stwa \/ s\u0142ynne Geremkowe \u201eten nar\u00f3d nie dor\u00f3s\u0142 do demokracji\u201d\/, manipulowanie umys\u0142ami m\u0142odych, zap\u0119dy autorytarne jak permanentne \u00a0pr\u00f3by wypchni\u0119cia konserwatyst\u00f3w z \u00a0debaty publicznej. Inna, aktualna do dzi\u015b \u00a0konstatacja Burke\u2019a: \u201dBo to, co dla jednego spo\u0142ecze\u0144stwa mo\u017ce by\u0107 s\u0142uszne \u2013 pisa\u0142 niemal 200 lat temu \u00a0\u2013 mo\u017ce nie pasowa\u0107 do innego\u201d. T\u0142umacz\u0105c t\u0119 my\u015bl na j\u0119zyk dzisiejszych politycznych reali\u00f3w: \u017caden kraj jak Rosja ani struktura instytucjonalna jak Unia Europejska nie ma prawa narzuca\u0107 innym swoich wzorc\u00f3w. Konserwaty\u015bci do dzi\u015b pozostali przeciwnikami rozwi\u0105za\u0144 \u201e jedynie s\u0142usznych\u201d. Burke twierdzi\u0142 \u00a0tak\u017ce, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwu nie mo\u017cna narzuca\u0107 rozwi\u0105za\u0144 zasadniczo zmieniaj\u0105cych struktury instytucjonalne i zasady wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego, bo oznacza to\u00a0 destrukcj\u0119 i chaos, a \u201ed\u0105\u017cenie do naprawy z\u0142a ko\u0144czy si\u0119 zwykle z\u0142em jeszcze wi\u0119kszym, bowiem gwa\u0142towne zmiany niszcz\u0105 naturalne wi\u0119zi, co z kolei rodzi przemoc\u201d. Wystarczy spojrze\u0107 na kolejne wersje rewolucji spod znaku sierpa i m\u0142ota, radzieck\u0105, \u00a0kuba\u0144sk\u0105, \u201echi\u0144sk\u0105 kulturaln\u0105\u201d, \u201eczerwonych khmer\u00f3w\u201d, \u017ceby si\u0119 przekona\u0107 jak prorocze by\u0142y i te s\u0142owa Edmunda Burke\u2019a.<\/p>\n
O \u017cywotno\u015bci \u00a0tez teoretyka tej pocz\u0105tkowej fazy konserwatyzmu niechaj \u015bwiadczy inny jeszcze w\u0105tek. Konserwaty\u015bci od pocz\u0105tku nie podzielali entuzjazmu O\u015bwiecenia co do mo\u017cliwo\u015bci wyeliminowania z\u0142ych cech\u00a0 natury ludzkiej. Twierdzili, \u017ce cz\u0142owiek cz\u0119\u015bciej \u00a0ni\u017c rozumem kieruje si\u0119 instynktem i emocjami, dlatego potrzebna jest ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 struktur pa\u0144stwowych, \u201ekt\u00f3re uciele\u015bniaj\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 i do\u015bwiadczenie kolejnych generacji\u201d. St\u0105d specjalne znaczenie wiedzy o przesz\u0142o\u015bci, historii, kodeksy \u00a0moralne, systemy religijne, pilnowanie jak oka w g\u0142owie autorytetu pa\u0144stwa, szko\u0142y, wymiaru sprawiedliwo\u015bci i rodziny.\u00a0 Konserwaty\u015bci, i owszem, \u00a0akceptuj\u0105 \u00a0przeobra\u017cenia, ale takie kt\u00f3re s\u0105 wynikiem naturalnego procesu gromadzenia i przewarto\u015bciowywania do\u015bwiadcze\u0144. Co dzieje si\u0119, gdy ta \u201eci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 i tera\u017aniejszo\u015bci\u0105\u201d jest naruszona, niech \u015bwiadczy dramatyczny apel do narodu Davida Camerona \u00a0w czasie ostatnich zamieszek na ulicach brytyjskich miast kiedy stwierdzi\u0142: \u201dWychowali\u015bmy pokolenie, kt\u00f3re przesta\u0142o odr\u00f3\u017cnia\u0107 dobro od z\u0142a, poniewa\u017c\u00a0 nikt je tego nie nauczy\u0142\u201d. To rezultat \u00a013-letnich rz\u0105d\u00f3w Labour Party, ideologizacji i upolitycznienia wszystkich sektor\u00f3w pa\u0144stwa, \u00a0rozszala\u0142ego welfare state \u00a0oraz poprawno\u015bci politycznej, z jej relatywizmem moralnym i permisywizmem, niszcz\u0105cymi naturalne relacje spo\u0142eczne. A wci\u0105\u017c powtarzane przez Camerona s\u0142owa \u2013 klucze\u00a0 \u201egra fair play\u201d i \u201etrzeba sobie zas\u0142u\u017cy\u0107\u201d, to tylko bardziej nowoczesna i mniej kaznodziejska wersja \u201espo\u0142ecze\u0144stwa odpowiedzialnego\u201d premier Margaret Thatcher. W Wielkiej Brytanii\u00a0 konserwatyzm – jako system filozoficzny,\u00a0 ideologia i program partyjny – ma swoj\u0105 ideow\u0105 oraz instytucjonaln\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107, u nas \u2013 nie.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie, ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 instytucjonaln\u0105. Conservative Party powsta\u0142a w 1834 roku jako kontynuacja programowa\u00a0 torys\u00f3w,\u00a0sprawuj\u0105cych w Wielkiej Brytanii w\u0142adz\u0119 ju\u017c w latach 30. XVIII-wieku. \u00a0Pierwsza deklaracja zosta\u0142a og\u0142oszona w dwa lata p\u00f3\u017cniej,\u00a0 eksponowa\u0142a wolny rynek i tradycyjne warto\u015bci konserwatywne, a p\u00f3\u017aniejsze reformy premiera Disraelego otworzy\u0142y j\u0105 na szersze grono wyborc\u00f3w. Na pocz\u0105tku XX wieku na skutek pojawienia si\u0119 Partii Pracy \/ 1900\/ \u00a0notowa\u0142o si\u0119 s\u0142aby nurt interwencjonizmu pa\u0144stwowego , ale w istocie w1979 roku, kiedy fotel premiera obj\u0119\u0142a premier Margaret Thatcher, baza programowa by\u0142a ju\u017c ustalona. Najkr\u00f3cej m\u00f3wi\u0105c, liberalizm gospodarczy po\u0142\u0105czony z konserwatywnym systemem warto\u015bci. Conservative values \/ przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107, odpowiedzialno\u015b\u0107, rodzina\/ i free market \u00a0czyli\u00a0 liberalizm ekonomiczny i \u00a0niech\u0119\u0107 do pa\u0144stwa opieku\u0144czego oraz sceptycyzm w stosunku do Unii Europejskiej. Jak twierdz\u0105 laburzy\u015bci – \u201dskrz\u0119tne gospodarowanie groszem c\u00f3rki sklepikarza z Grantham\u201d – kt\u00f3r\u0105 premier Thatcher przecie\u017c by\u0142a. W jej wyst\u0105pieniach w Izbie Gmin powtarza\u0142y si\u0119 takie motywy: \u201dLudzie nie s\u0105 r\u00f3wni,\u00a0 cho\u0107 socjali\u015bci twierdz\u0105, \u017ce jest inaczej. I maj\u0105 prawo by\u0107 r\u00f3\u017cni – cho\u0107 dla nas ka\u017cda jednostka ludzka jest r\u00f3wnie wa\u017cna. Ludzie maj\u0105 prawo do swobody pracy, do wydawania co zarobi\u0105, do posiadania w\u0142asno\u015bci prywatnej i postrzegania pa\u0144stwa jako s\u0142ugi, a nie pana. Wolno\u015b\u0107 gospodarcza, to esencja ca\u0142ej wolno\u015bci, a od wolno\u015bci gospodarczej zale\u017c\u0105 wszystkie inne\u201d. \u00a0Oczywi\u015bcie, brytyjski konserwatyzm jako system podlega\u0142 i wci\u0105\u017c podlega przemianom. Wystarczy por\u00f3wna\u0107 thatcheryzm z cameronizmem, aby zorientowa\u0107 si\u0119 o co chodzi.<\/p>\n
Jakie by\u0142y przyczyny, kt\u00f3re zadecydowa\u0142y o ostatnich modyfikacjach brytyjskiego konserwatyzmu?\u00a0 Ot\u00f3\u017c po przewarto\u015bciowaniach moralnych i obyczajowych ostatnich 30-40 lat, zmianie tzw. bazy spo\u0142ecznej, narodzinach r\u00f3\u017cnych ruch\u00f3w obywatelskich, \u00a0feministycznych, obrony praw cz\u0142owieka, zwierz\u0105t, ochrony \u015brodowiska naturalnego, konserwatyzm uleg\u0142, bo\u00a0 nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 tej gigantycznej fali oprze\u0107 –\u00a0 pewnym przemianom. Po wt\u00f3re – Cameron oraz wsp\u00f3\u0142czesny brytyjski konserwatyzm, sta\u0142 si\u0119 ofiar\u0105 \u201eskoku na program\u201d konserwatyst\u00f3w, jakiego dokona\u0142 chwil\u0119 przedtem laburzysta Tony Blair. Kiedy \u00a0tradycyjny elektorat Partii Pracy zacz\u0105\u0142 si\u0119 kurczy\u0107, aby zdoby\u0107\u00a0 cz\u0119\u015b\u0107 klasy \u015bredniej, Blair si\u0119gn\u0105\u0142 do samego j\u0105dra etosu konserwatyst\u00f3w, po odpowiedzialno\u015b\u0107 jednostki, autorytet pa\u0144stwa i rodzin\u0119. Transfer uda\u0142 si\u0119 tak dobrze, \u017ce zosta\u0142 powt\u00f3rzony przez Davida Camerona – tyle \u017ce w drug\u0105 stron\u0119. Premier Cameron, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z przemian \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej ostatnich lat, otworzy\u0142 si\u0119 na pewne aspekty pa\u0144stwa opieku\u0144czego, np. przyj\u0105\u0142 do wiadomo\u015bci istnienie \u201enieuprzywilejowanych\u201d, konieczno\u015b\u0107 \u00a0egzekwowania\u00a0 przez pa\u0144stwo\u00a0idei \u201esprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej\u201d, a w dziedzinie dzia\u0142a\u0144 przeciw ocieplenia klimatu konkurowa\u0142 \u00a0nawet z Tony Blairem. Przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107, odpowiedzialno\u015b\u0107, \u00a0rodzina, ochrona brytyjskiego stylu \u017cycia i eurosceptycyzm znalaz\u0142y si\u0119 ju\u017c w manife\u015bcie wyborczym Camerona w maju 2010 roku i dzi\u015b\u00a0 stanowi\u0105 drogowskazy\u00a0 dla wielu ustaw\u00a0 g\u0142osowanych w\u00a0Westminsterze.\u00a0 Krytyka\u00a0 nadmiernej ideologizacji kraju za czas\u00f3w Labour Party posz\u0142a w Wielkiej Brytanii tak daleko, \u017ce s\u0142yszy si\u0119 sygna\u0142y odwrotu od formu\u0142y pa\u0144stwa opieku\u0144czego, \u00a0by\u0107 mo\u017ce nawet\u00a0 liberalnego? Ju\u017c odby\u0142 si\u0119 spis i weryfikacja beneficjent\u00f3w opieki socjalnej, a teraz minister pracy Iain Duncan Smith pracuje nad projektem pozbawiania zasi\u0142k\u00f3w tych, kt\u00f3rzy w przysz\u0142o\u015bci b\u0119d\u0105 uczestniczy\u0107 w chuliga\u0144skich zamieszkach ulicznych. Zobaczymy, co b\u0119dzie dalej?<\/p>\n
Rzecz w tym, \u017ce w zachodnich demokracjach przez niemal dwa wieki ucierania si\u0119 nowoczesnych form funkcjonowania pa\u0144stwa, konserwaty\u015bci \u2013 my\u015bl, partie, prasa – \u00a0zawsze by\u0142y obecne. Jako norma. W Izbie Gmin i Lord\u00f3w, w przestrzeni publicznej oraz mediach. Na Wyspach Brytyjskich i konserwaty\u015bci i labourzy\u015bci czyli liberalna lewica, maj\u0105 swoje gazety, tygodniki czy stacje radiowe i telewizyjne. I tak \u00a0czytelnicy\u00a0 konserwatywni od 1788 roku\u00a0si\u0119gaj\u0105 po\u00a0 Timesa, dziennik niezwykle opiniotw\u00f3rczy , nieoficjalny organ partii konserwatywnej z chyba najlepiej rozwini\u0119t\u0105 sieci\u0105 korespondent\u00f3w na \u015bwiecie\u00a0 \/442 tys. egzemplarzy dziennie\/ . Albo po za\u0142o\u017cony w 1855 roku The Daily Telegraph \u00a0\/635 tys.\/, czytywany przez inteligencj\u0119 i klas\u0119 \u015bredni\u0105. S\u0105 tabloidy\u00a0 jak Daily Mail z niedzielnym wydaniem \u00a0Mail On Sunday \/2.1 mln\/ oraz The Sun \/ 3\u00a0 mln\/, podobnie jak The Times, w\u0142asno\u015b\u0107 Ruperta Murdocha. Jest Evening Standard, dzi\u015b bezp\u0142atny londy\u0144ski dziennik \/700 tys.\/, finansowany przez rosyjskiego oligarch\u0119 Aleksandra Lebiediewa. Mamy Financial Times \/354 tys.\/, dziennik adresowany do k\u00f3\u0142 biznesowych, do\u015b\u0107 chwiejny politycznie, w tej chwili wyra\u017cnie sprzyjaj\u0105cy rz\u0105dowi Davida Camerona. No i tygodnik polityczno \u2013 literacki Spectator.\u00a0 Liberalna lewica ma swojego\u00a0 Guardiana \/400 tys.\/, pismo niedzielne Observer \/290 tys.\/, dziennik\u00a0 Independent \/168\u00a0 tys.\/, kt\u00f3ry\u00a0 wyst\u0119puje w zgodnym ch\u00f3rze z Guardianem, ledwie zipie, ale utrzymuje si\u0119 na rynku, postkomunistyczna Morning Star\/ 13 \u2013 14 tys.\/. A\u00a0 BBC, kt\u00f3ra niegdy\u015b uchodzi\u0142a za wz\u00f3r dziennikarskiej rzetelno\u015bci i obiektywizmu, od przynajmniej 20 lat tak\u017ce cierpi na przypad\u0142o\u015b\u0107 liberalizmu. I je\u015bli chc\u0119 wiedzie\u0107, co si\u0119 zdarzy\u0142o na \u015bwiecie, prze\u0142\u0105czam na \u00a0BBC World News lub Sky News. Wymieniaj\u0105c wszystkie te tytu\u0142y, zmierzam do jednej konkluzji: \u017ce scena medialna w Wielkiej Brytanii jest od przynajmniej paru dziesi\u0105tk\u00f3w lat spluralizowana, i to w proporcjach mniej wi\u0119cej 50:50. \u00a0Szcz\u0119\u015bliwcy!<\/p>\n
Tak wi\u0119c na pytanie czym jest obecno\u015b\u0107 publicyst\u00f3w konserwatywnych w debacie publicznej, odpowiedz brzmi, to \u00a0europejska norma. I protesty Grzegorza Cydejki \u00a0oraz jego koleg\u00f3w, to pr\u00f3by powrotu do komunistycznej, a potem liberalnej \u2013 \u017ce nazw\u0119 to elegancko – \u015bwiatopogl\u0105dowej monokultury. Na kolejne pytanie, czy dziennikarz niezale\u017cny mo\u017ce mi\u0119\u0107 pogl\u0105dy, odpowied\u017a brzmi, nie tylko mo\u017ce, ale powinien. Nie tylko dziennikarz liberalny, jak si\u0119 to u nas daje do zrozumienia, ale i konserwatywny. Jest cz\u0142owiekiem, obywatelem, uprawia zaw\u00f3d publicznego zaufania, co znaczy jest sygnatariuszem pewnych warto\u015bci, konserwatywnych, \u00a0i w imi\u0119 swoich czytelnik\u00f3w uczestniczy w publicznej debacie.\u00a0 Bo cywilizowana scena medialna jest zwykle \u2013 podobnie jak parlament – emanacj\u0105 wszystkich wa\u017cniejszych si\u0142 \u015bwiatopogl\u0105dowych w kraju. I, je\u015bli funkcjonuje prawid\u0142owo, to staje si\u0119 \u00a0\u00a0najwa\u017cniejszym i najskuteczniejszym kontrolerem w\u0142adzy. Ju\u017c w 1763 roku podczas pierwszej batalii o wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, John Wilkes, w\u0142a\u015bciciel pisma \u201eNorth Briton\u201d napisa\u0142 \u201dWolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest wyznacznikiem wolno\u015bci obywateli\u201d, i my\u015bl ta do dzi\u015b nie straci\u0142a swojej aktualno\u015bci. Wraz z powrotem konserwatyst\u00f3w na polsk\u0105 scen\u0119 polityczn\u0105, do krwioobiegu medialnego, do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, po prostu wracamy do europejskich standard\u00f3w demokracji. Czyli do normalno\u015bci. I je\u015bli pan Stefan Bratkowski i inni\u00a0 koledzy traktuj\u0105 powa\u017cnie nasz\u0105 obecno\u015b\u0107 w Europie, cz\u0142onkostwo w Unii Europejskiej, nie mo\u017ce si\u0119 oby\u0107 bez konserwatyst\u00f3w w Sejmie i Senacie, w mediach, tak\u017ce prywatnych, i w SDP. \u00a0Albo Londyn, albo Mi\u0144sk.<\/p>\n
<\/p>\n
Londyn, grudzie\u0144 2011.<\/p>\n
El\u017cbieta Kr\u00f3likowska-Avis<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Podobnie jak \u201edemokracja\u201d jest u nas jeszcze poj\u0119ciem pustym lub skompromitowanym, patrz: \u201edemokracja socjalistyczna\u201d, tak\u00a0 i \u201ekonserwatyzm\u201d wy\u0142ania si\u0119 dopiero z mg\u0142awicy \u00a0kontrowersji i nieporozumie\u0144. Od kilku lat, kiedy \u00a0zacz\u0119\u0142a si\u0119 polaryzowa\u0107 nasza scena medialna, a zw\u0142aszcza gdy grupa konserwatyst\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 w SDP, \u00a0zaczyna si\u0119 u nas m\u00f3wi\u0107 o wra\u017cliwo\u015bci konserwatywnej i\u00a0 zadawa\u0107 pytania, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3124,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[143,149],"tags":[151,150],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3120"}],"collection":[{"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3120"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3123,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3120\/revisions\/3123"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3124"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odszkodowani.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}